Skorzystaj z BEZPŁATNYCH porad ekspertów i znajdź rozwiązania trudnych i nietypowych przypadków rozliczeń z ZUS, wypełniania druków ZUS oraz naliczania wynagrodzeń. Będziesz je otrzymywać mailem co tydzień.

Wśród okresów nieskładkowych ustawa emerytalna wymienia m.in. przypadające przed dniem nabycia prawa do emerytury okresy niewykonywania pracy, w granicach do 6 lat, spowodowane koniecznością opieki nad innym niż dziecko członkiem rodziny zaliczonym do I grupy inwalidów lub uznanym za całkowicie niezdolnego do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo uznanym za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, sprawowanej przez członka jego rodziny w wieku powyżej 16 lat, który w okresie sprawowania opieki nie osiągnął przychodu przekraczającego miesięcznie połowę najniższego wynagrodzenia.
Okres korzystniejszy, uwzględniany przez ZUS przy ustalaniu prawa do emerytury
W sytuacji, gdy okresy składkowe i nieskładkowe zbiegają się w czasie, przy ustalaniu prawa do świadczeń określonych w ustawie uwzględnia się okres korzystniejszy. Jeżeli więc okres opieki nad matką przypadający przed nabyciem prawa do emerytury pokrywał się z okresem zatrudnienia, ZUS ustalając prawo do emerytury uwzględni okres ubezpieczenia z tytułu wykonywanej pracy będący okresem składkowym, a zatem okres korzystniejszy niż okres opieki nad członkiem rodziny zaliczanym do I grupy inwalidów, który jest okresem nieskładkowym.
ZUS ustalając podstawę wymiaru emerytury ubezpieczonemu sprawującemu opiekę nad innym niż dziecko członkiem rodziny uwzględnia w niej kwoty pobieranego z tego tytułu zasiłku opiekuńczego.
Zgodnie z ustawą chorobową zasiłek opiekuńczy przysługuje m.in. ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad innym niż dziecko chorym członkiem rodziny, przez okres do 14 dni w roku kalendarzowym. A zatem przysługuje on zamiast wynagrodzenia, które ubezpieczony otrzymałby, gdyby w tym czasie wykonywał pracę.
Tym samym ZUS ustalając podstawę wymiaru emerytury pracownikowi opiekującemu się np. matką – inwalidką uwzględni w niej kwotę pobranego przez ubezpieczonego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki (przysługującego zamiast wynagrodzenia za pracę), o ile oczywiście w okresie zatrudnienia pracownik pobierał taki zasiłek.
Wyjaśnienia wymaga jednak, że zasiłek opiekuńczy wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku, a zatem jest świadczeniem niższym niż wynagrodzenie za pracę. Tak więc pobieranie w okresie zatrudnienia przyjętym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury zasiłku opiekuńczego (czy też zasiłku chorobowego) powoduje, że podstawa wymiaru emerytury jest niższa niż wówczas, gdy ubezpieczony w ww. okresie otrzymywał wynagrodzenie za pracę (nie korzystał z zasiłku opiekuńczego/zasiłku chorobowego).
Czy okres opieki wpływa na podwyższenie emerytury?
Odnosząc się natomiast do możliwości podwyższenia już ustalonej emerytury w związku ze sprawowaniem opieki nad członkiem rodziny – inwalidą I grupy w trakcie trwania emerytury należy wskazać, że wysokość emerytury oblicza się ponownie, na wniosek zainteresowanego, jeżeli do obliczenia podstawy wymiaru wskazano podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego przypadającą w całości lub w części po przyznaniu świadczenia, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego.
Osoby sprawujące opiekę nad innym niż dziecko członkiem rodziny zaliczonym do I grupy inwalidów nie podlegają, zgodnie z przepisami ustawy systemowej, ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, wobec czego nie opłacają składek na te ubezpieczenia. Stąd też okres opieki nie wpływa na podwyższenie wysokości otrzymywanej przez opiekuna emerytury.
Podstawa prawna: